Netbeheerders en ontwikkelaars: benut reservecapaciteit elektriciteitsnet

UTRECHT – De aanleg van nieuwe zonneparken dreigt in Nederland enorme vertraging op te lopen vanwege capaciteitstekort van het elektriciteitsnet. Omdat uitbreiding van het net jaren kan duren, zijn op de korte termijn creatieve oplossingen nodig zoals het gebruik van de reservecapaciteit van het net, de inzet van omvormers tegen spanningsproblemen en het naast elkaar bouwen van zon- en windparken.

Dat stellen netbeheerders, projectontwikkelaars en andere experts in aanloop naar de 11e editie van The Solar Future NL conferentie op 13 juni in Utrecht.

Dankzij de installatie van 4,6 miljoen nieuwe zonnepanelen groeide de Nederlandse PV-markt het afgelopen jaar met 46 procent van 2,9 naar 4,2 gigawatt (GWp). Daarnaast staan er nog voor 6,1 gigawattpiek aan projecten op stapel die een SDE+-subsidie hebben gekregen. Die aanwas leidt volgens de Nederlandse netbeheerders tot grote capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnet. Zeker in dunbevolkte provincies als Groningen, Friesland en Drenthe zijn de netten niet berekend op de aansluiting van zoveel grote zonneparken. Voor de aanpassingen en uitbreidingen van de elektriciteitsnetwerken zijn miljarden nodig. Bovendien gaat dat jaren duren.

“Alleen in Friesland verwachten we op termijn een vertwintigvoudiging van de hoeveelheid zonne-energie.”

Jelle Willis - Liander

,,Alleen in Friesland verwachten we op termijn een vertwintigvoudiging van de hoeveelheid zonne-energie. Dat vraagt om de nodige uitbreidingen van kabels en schakelstations. Daarnaast zijn ook slimme oplossingen van belang, want met alleen extra koperdraden wordt het geen haalbare klus. Daarvoor hebben we in Nederland ook helemaal niet genoeg technici,” zegt woordvoerder Jelle Wills van netbeheerder Liander.

Wegversperring

Chint Solar/Astronergy Nederland, dat meer dan vijftien grote zonneparken aan het ontwikkelen is, met name in de noordelijke provincies, heeft veel last van de congestie op het net. ,,De capaciteitsproblemen vormen een wegversperring die de hele ontwikkeling van zonne-energie in Nederland vertraagt,” zegt Head of Business Development Europe Bernardo Silvestre. ,,Vroeger hoefden we ons alleen te richten op een geschikte locatie, een SDE+-subsidie en een vergunning, maar sinds een half jaar is de capaciteit van het net een steeds groter probleem geworden.”

Hierdoor zijn al vier projecten van de ontwikkelaar vertraagd. Het probleem dwingt Chint om geschikte locaties te zoeken in andere provincies, zoals Noord-Holland en Gelderland, waar nog wel genoeg netcapaciteit is. Volgens Silvestre moet de regering nieuwe wetten opstellen waarmee netbeheerders het net sneller kunnen uitbreiden.

Vluchtstrook

solar.jpg

Tot die tijd zouden netbeheerders de reservecapaciteit van het net moeten kunnen gebruiken, stellen alle partijen. Deze zogeheten vluchtstrook bestaat uit extra kabels die de leveringszekerheid garanderen, maar die pas gebruikt worden als er een kabel kapot gaat. ,,Een hele slimme oplossing, als je daar goede afspraken over maakt,” vindt onderzoeker Marcel Eijgelaar van onafhankelijk energie-expert DNV GL. Silvestre van Chint: ,,Je zou deze reservecapaciteit tijdelijk in kunnen zetten als een buffer totdat de uitbreiding van het net klaar is. Ik denk niet dat de veiligheid van het net hierdoor in gevaar komt, vooral omdat zonneparken niet continu 24/7 stroom leveren zoals kolen- en gascentrales.”

Ook netbeheerder Liander ziet dit als de meest veelbelovende oplossing voor de korte termijn. ,,Daarmee is snel extra capaciteit te creëren. Dat vraagt echter om aanpassing van wet- en regelgeving. Daarover zijn we als netbeheerders in gesprek met het ministerie van EZK,” zegt Wils.

Blindstroom

DNV GL presenteert tijdens The Solar Future NL nog een andere slimme oplossing om de capaciteit van het net te vergroten. Eijgelaar toont de resultaten van het TKI-project ‘Power Quality in Control’, dat DNV GL samen met Synergie Consulting, Liander, de TU Eindhoven en Kenter uitvoerde. Daarbij werden omvormers van zonneparken zo geprogrammeerd dat ze voorkomen dat de spanning in het net te hoog wordt als er meer elektriciteit doorheen stroomt. Dat doen ze door ‘onbruikbare’ blindstroom van het net te halen of je injecteren. Dit heet autonome stroom regulering ,,Bij een pilot bij een zonnepark in Friesland bleek dat er hierdoor op deze specifieke locatie dubbel zoveel aan zonne-energie gebouwd kan worden,” vertelt Eijgelaar.

Zonneparken naast windparken

Andere oplossingen die de partijen zien zijn tijdelijke opslag van stroom in batterijen of waterstof of het combineren van wind- en zonneparken op dezelfde plek. ,,Liander heeft ontdekt dat de zon meestal niet schijnt als het waait en andersom. Daarom zeggen we: leg zonneweides bij windparken en gebruik dezelfde kabel. Dat scheelt aanleg en kosten,” aldus Wils. Chint wil dat best. ,,We kunnen samenwerken met windparkontwikkelaars maar dan moeten de netbeheerders ons wel vertellen waar die ontwikkeling kan plaatsvinden,” zegt Silvestre.

“We kunnen samenwerken met windparkontwikkelaars maar dan moeten de netbeheerders ons wel vertellen waar die ontwikkeling kan plaatsvinden.”

Bernardo Silvestre - Chint Solar/Astronergy

Slimme oplossingen

De ontwikkelaar ziet dat netbeheerders vaak te weinig personeel hebben om alle aanvragen in behandeling te nemen, wat ook tot vertraging leidt. Daarom zou de RVO uitstel moeten geven als een project met SDE+-subsidie niet binnen de termijn van drie jaar is gerealiseerd. Chint is bereid zelf de infrastructuur en aansluitingen met het hoogspanningsnet aan te leggen, als daarmee een aantal parken tegelijk op het net aangesloten kan worden. ,,Wij kunnen deze taak en samenhangende kosten overnemen van de netbeheerder als er genoeg vertrouwen is dat we onze SDE+-subsidie niet verliezen vanwege vertraging in de realisatiefase,” zegt Silvestre. ,,Dit is precies wat we hebben gedaan bij ons project Midden-Groningen (103 MW), nu in aanbouw, dat we aansluiten op het hoogspanningsnet (110 kV) van TenneT.”

Alle partijen zijn het erover eens dat er een goede planning voor de uitbreiding van het net moet komen. ,,Al denken wij dat verzwaren niet altijd een oplossing is,” zegt Wils van Liander. ,,Het kost veel maatschappelijk geld en is bovendien niet te realiseren met de beperkte hoeveelheid technici. Beter is werken aan dit soort slimme oplossingen.”

Noot voor de redactie:

Voor meer informatie over The Solar Future NL 2019 kunnen media contact opnemen met Kristiaan Versteeg, Project Manager Finance & Innovation bij Solarplaza, Mob: +31 6 36149517, e-mail: kristiaan@solarplaza.com. Zie ook www.thesolarfuture.nl

visual.jpg

Comment