Door Wessel Simons

Op de sfeervolle congreslocatie Bomen Centrum in Baarn weet Solarplaza ruim tweehonderd bezoekers te interesseren voor de negende editie van SolarfutureNL. Het thema ‘opschalen’ 
is treffend gekozen, want het is precies de fase waarin de Nederlandse PV-industrie zich bevindt. Illustrerend is aanwezigheid van meer namen van de gevestigde orde zoals Shell, ING, DSM, Heineken en Nuon. Het congres samengevat in vijf trends: 


1. Zonnestroom wordt nóg goedkoper

Iedere expert en marktspeler zijn het erover eens: het opwekken van zonnestroom wordt goedkoper en goedkoper. 
Michael Liebrich van het toonaangevende New Energy Finance Bloomberg voorspelt een kostprijs van €0,05 tot €0,06 per kilowattuur zonnestroom voor de Nederlandse markt in 2020. 
Collega-marktanalist Josefin Berg van IHS Markit verwacht dat de investeringskosten van grootschalig PV-projecten onder de één euro per wattpiek duikt. Nu schommelen de lasten op de Nederlandse projectenmarkt nog tussen de €0,70 en €1,20 euro wattpiek. 
De Duitse PV-veteraan Benedikt Ortmann van ontwikkelaar Baywa.re voorspelt: “Over drie jaar is zonnestroom in Nederland even goedkoop als kolenstroom”. Ook geeft hij inzicht in de lage investeringskosten van een Spaans grondgebonden PV-project: €0,70 investeringslast per wattpiek, waarvan €0,33 per wattpiek voor de panelen.

2. Alle seinen op groen voor Nederlandse markt

Alle seinen staan in Nederland op groen om deze groeiende markt versneld te laten doorgroeien: een lage kostprijs in combinatie met een lage rente en lange en middellange termijn subsidies (SDE+ voor grootverbruik en salderen voor kleinverbruik). 
Het jaarlijkse volume groeit al hard (24% gemiddeld per jaar in de periode 2012 en 2016), voornamelijk voortgedreven door de residentiële markt, goed voor 75 tot 85 procent van de totaal geïnstalleerde capaciteit (ruim 2 gigawattpiek eind 2016), aldus marktvolger Peter Segaar van de blog PolderPV. De komende jaren is een sterke groei te verwachten van de grondgebonden parken en commerciële daken, wat leidt tot een verdere professionalisering van de markt.  

3. Grondgebonden markt wordt volwassen

Segaar telt momenteel 65 geplande zonnevelden mét SDE+ subsidie. De overheid speelt ook als opdrachtgever en niet alleen als subsidieverstrekker en vergunningverlener, hierin een bepalende rol. 
Zo wil Rijkswaterstaat de komende drie jaar één Gigawattpiek aan duurzame energie op eigen gronden plaatsen, aldus adviseur Rik Jonker van RWS. De ondergrens die wordt gehanteerd ligt tussen de tachtig tot honderd MWp.
De provincie Groningen heeft momenteel 270 MWp vergund en 60 MWp in voorbereiding. “De verwachting is dat de komende vier tot vijf jaar in totaal 600 tot 900 MWp vergund wordt”, zegt beleidsadviseur Hotze Hofstra van de provincie. 
Ook spoorwegbeheerder Prorail wil 150 MWp aan projecten realiseren voor 2030 om het eigen energieverbruik te verduurzamen. 
Michel Chatelin van advocatenkantoor Eversheds ziet de overheid als belangrijke aanjager van verdere groei en roept de sector vooral te leren van buitenlandse toetreders. “Vind het wiel niet zelf uit.”

TSF NL 04.jpg

4. Voorwaarden voor snelle groei

Het zijn de doorgewinterde, buitenlandse ontwikkelaars als Benedikt Ortmann (Baywa.re) en Anton Milner (IB Vogt) die de sector ook waarschuwen en wijzen op de voorwaarden voor versnelde groei. Laatstgenoemde partij heeft negentien projecten met ruim 300 MWp in voorbereiding in Nederland, waaronder het Solarpark Zeeland.
Volgens Milner moet een zonnepark als een kant-en-klare financiële asset opgeleverd worden om aantrekkelijk te zijn voor een bank, pensioenfonds, energiebedrijf of private investeerders. “De professionalisering zal in Nederland met de nodige leercurves gaan. Snelheid en samenwerking zijn geboden om dit tot een succes te maken.”
Ortmann voegt daaraan toe: “Over vijf jaar zijn PV-projecten in Noord-Europa zonder subsidie mogelijk. De Nederlandse markt moet nu al anticiperen op de dalende kostprijs, want anders is het momentum verloren. Veel overheden koppelen namelijk de huidige subsidies aan hun klimaatdoelstellingen voor 2020.” 

Rik Jonker van Rijkswaterstaat voorziet voor de ontwikkeling van zonneparken eenzelfde aanpak als bij windparken op zee. “Een voordeel bij de windconcessies is dat de vergunningen, de locatie en de netwerkaansluiting al door de overheid worden georganiseerd. Dat zorgt voor versnelling. Ook zijn wind en zon prima combineerbaar. Samen werken aan een gecombineerd project leidt tot bijvoorbeeld 20 tot 30 procent lagere aansluitkosten”, verwacht Jonker.

Samenwerking tussen banken is ook nodig om op te schalen, aldus Willem Enklaar van Triodos Investment Management, goed voor 150 miljoen projectfinancering in Nederland. 
“In tegenstelling tot ontwikkelaars in de windenergiesector hebben PV-ontwikkelaars nog geen kredietrating. Desondanks zijn alle basisvoorwaarden voor financiering gunstig namelijk voorspelbare kasstromen uit het project, lage rente, lage investeringslasten en verdere professionalisering van de markt Dat geeft ons vertrouwen.”

Het marktpanel met onder meer Peter Desmet (groothandel Solar Clarity), Esther Zumpolle (Eneco) en Peter Segaar sust de verwachtingen. Desmet: “Soms zijn de verwachtingen aan de klantzijde irreëel. Kom als opdrachtgever niet voor verrassingen te staan”.
Samenwerking met de omgeving (burgerparticipatie) wordt gezien als een belangrijke voorwaarde voor succes. Segaar: “Het draagvlak onder burgers kan kantelen zodra men doorheeft dat de helft van de SDE+ door burgers opgehoest wordt”. 

5. De toekomstige energiemix

Het invoeden van meer duurzame energie op het elektriciteitsnet heeft gevolgen voor de conventionele energiesector. Michael Liebreich van New Energy Finance Bloomberg weet te melden dat het Verenigd Koninkrijk in april haar eerste 24 uur zonder kolen sinds de Industriële Revolutie meemaakte. Hij pleit vurig voor versnelde afkoppeling van verouderde kolencentrales. “Verwijder eerst de vuiligheid uit de mix voordat je accu’s gaat over subsidiëren. De toekomstige mix zit in een combinatie van wind, zon, opslag, demand management en flexibele inkoop van overige bronnen (gas, nucleair).” 

De sterke opkomst van elektrische en hybride voertuigen leidt tot goedkopere accu’s maar maakt duurzame energie ook goedkoper, aldus marktanalist Gerard Reid van Alexa Capital. “Een miljoen Tesla-accu’s met een opslagcapaciteit van 100 GWh heeft enorme impact op de bestaande energiemix.” 
Reid voorziet dat de PV-sector zich gaat ontwikkelen tot dienstensector om huizen en kantoren duurzamer en slimmer te maken met zonnepanelen, accu’s, sensoren, software en semiconductors. De analist komt ook gelijk met de uitsmijter van de dag: “Een technische opleiding die een leerling-monteur laat werken aan een dieselmotor is niet meer van deze tijd".
 

Comment