door André Oerlemans

UTRECHT – Wegen vol zelfrijdende elektrische auto’s op wind- en zonnestroom die van een slim elektriciteitsnetwerk horen wanneer ze overtollige energie moeten opslaan of juist aan het net moeten leveren. Zo ziet Auke Hoekstra, senior advisor smart mobility aan de TU Eindhoven, de toekomst.


In die toekomst wordt iedere eigenaar van zonnepanelen een energieleverancier die zijn stroom voor de beste prijs probeert te verkopen. Smart-grids en Google-achtige startups leveren de benodigde technologie en diensten die alles aan elkaar koppelen

Lange termijnvoorspellingen? Volgens Hoekstra hebben de afgelopen vijf jaar aangetoond dat ontwikkelingen in duurzame energie altijd sneller gaan dan verwacht. ,,Het gaat zo hard”,  zegt hij. ,,Wat mij het meest heeft verrast is dat ik vijf jaar geleden nog bezig was met grid parity, het moment dat stroom van je eigen dak goedkoper is dan uit het stopcontact, toen nog de heilige graal in de PV-wereld. Laatst zag ik een aanbieding van zonnestroom uit de woestijn voor 2,3 cent per kilowattuur. Ik dacht: what the heck. Dat is de helft van de stroomprijs uit kolencentrales. We zijn al lang door die grid parity heen. Wat eerst een fata morgana was, is vandaag de dag oud nieuws.”

Auke Hoekstra

Auke Hoekstra


Snelheid verrast

Als hij de huidige ontwikkelingen op de toekomst projecteert, denkt hij dat de combinatie van zonne-energie, batterijtechnologie, de groei van elektrisch vervoer, smart-grids en slimme startups in dienstverlening flinke veranderingen in de energiemarkt teweeg zal brengen. ,,Wat ons het meest zal verrassen is de snelheid waarmee elektrische auto’s onze wegen gaan bevolken en nog autonoom gaan rijden ook”, stelt Hoekstra. ,,Over vijf jaar is het volstrekt normaal dat mensen in een showroom een elektrische auto komen uitzoeken.”
Elektrische auto’s besparen niet alleen uitstoot en fossiele brandstoffen, ze kunnen ook een belangrijke rol spelen in de opslag van hernieuwbare energie. De opslag moet pieken en dalen in vraag en aanbod opvangen. Een ‘volgeladen’ elektrische auto rijdt gemiddeld 30 kilometer per dag en verbruikt daarbij slechts een fractie van de energie in zijn batterij. Hij kan dus stroom terugleveren aan het net of juist opladen als er een overschot is. Daarnaast zullen veel huishoudens thuis een eigen batterij krijgen. Hoekstra: ,, Als we echt veel wind- en zonne-energie gaan produceren is opslag waanzinnig belangrijk, maar als 10 procent van de mensen een elektrische auto heeft die slim kan laden en ontladen, zijn alle piekproblemen opgelost.”


Slimmer netwerk

Hoekstra werkt voor netwerkbeheerder Alliander, maar is via de stichting ElaadNL gedetacheerd bij de groep van Maarten Steinbuch aan de Technische Universiteit Eindhoven.
Daar doet hij onderzoek naar versnelling van de energietransitie door duurzame mobiliteit.
Om een nieuwe energie-infrastructuur te bouwen is een ander elektriciteitsnetwerk nodig. Een netwerk dat is ingesteld op tweerichtingsverkeer, op pieken en dalen, dat aanbieders en gebruikers beter aan elkaar koppelt. Een smart-grid. ,,Belangrijk is dat we internettechnologie en ICT gebruiken om ons oude domme elektriciteitsnet sensoren te geven en slimmer te maken, waardoor het aanbod van wind- en zonne-energie beter afgestemd kan worden op de vraag van bijvoorbeeld elektrische auto’s, zonder dat het net overbelast raakt”, aldus Hoekstra.
Maar dat is niet alles. Dankzij het Internet of Things (IoT) kunnen apparaten met elkaar communiceren. Die apparaten worden steeds intelligenter. Een wasmachine hoort straks van het smart-grid wanneer de stroom het goedkoopst is. Een laadpaal laat de elektrische auto weten wanneer de spanning op het net daalt. Wat daar volgens Hoekstra voor nodig is zijn
gestandaardiseerde protocollen. Pas dan kan de elektrische auto uit Japan communiceren met elke Nederlandse laadpaal. En dan kan de Oost-Europese wasmachine van de Amerikaanse powerwall horen wanneer de kleren schoon moeten zijn. ,,Zo heeft Elaad een protocol bedacht om laadpalen uitwisselbaar te maken, genaamd OCPP. Dat is nu wereldwijd het meest gebruikte protocol”, geeft Hoekstra een voorbeeld.

16588929307_88fbdd423f_b.jpg

Lokale energiemarkt

Een dergelijk smart-grid baant de weg voor een energietransitie. Het businessmodel voor de energiemarkt gaat daarbij volgens hem totaal op de schop. Energiebedrijven verliezen hun bepalende rol en worden meer faciliterend in leveringszekerheid. Lokale aanbieders worden via het smart-grid aan elkaar gekoppeld door ICT-platforms waar Google-achtige startups de handel regelen en diensten verlenen. ,,De energiebedrijven zijn niet langer top dog en gaan hun marktpositie verliezen,” voorspelt Hoekstra. ,,Nu al hoor ik Eneco zeggen: we zijn een energie servicebedrijf. Daarbij hebben de kleine spelers een kans om te concurreren met de grote op de markt.”
Die markt is zeer dynamisch. Veel nieuwe ontwikkelingen lopen parallel. Volgens Hoekstra zijn we het point-of-no-return al lang voorbij en zijn nieuwe disruptieve veranderingen niet eens nodig. ,,Het zonnepaneel en de batterij zijn op zichzelf al extreem disruptieve vindingen. Zulke technologie maakt dat de energietransitie niet te stoppen is. Als water door een doorgebroken dam stromen ze onze maatschappij binnen. Ze maken het mogelijk dat we onze maatschappij aan het omvormen zijn in twee van de belangrijkste industrieën ter wereld: energie en mobiliteit.”


Sociale revolutie

Tijdens die technische omwenteling ziet hij ook ruimte voor een sociale revolutie. De energietransitie leidt namelijk tot democratisering van de energiemarkt. ,,Als in de toekomst de salderingsregeling wordt afgeschaft, gaat iedereen die zonnepanelen heeft via het smart-grid berekenen wanneer zijn energie het meeste waard is en met die kennis handelen. Je voegt zo een psychologische component toe. Energie zelf wordt de commodity en de manier waarop je het verhandelt wordt steeds belangrijker”, vertelt Hoekstra. ,,Maar die commodity kan wel iedereen leveren, want die zonnepanelen zijn van jezelf. Net zoals je vroeger een moestuintje had. De zonne-energie sla je op in je eigen auto of powerwall, net zoals vroeger iedereen een kolenkit in de kelder had. Nu betrekken mensen anoniem hun energie van een nutsbedrijf, straks gaan ze dat zelf in hun omgeving regelen. Zo geef je energie weer een menselijke maat in een wereld die steeds verder globaliseert.”


Auke Hoekstra geeft de keynote speech tijdens het TSF NL networking event op 8 December in Utrecht. Dit event is de jaarlijkse preview voor onze TSF NL conferentie, het grootste netwerk & inspiratie platform voor marktleiders in zonne-energie, wat op 18 mei 2017 voor de 9e keer zal plaatsvinden.

 

Comment